Η σχέση που δεν ζητά να χαθείς μέσα της

Υπάρχουν περίοδοι στη ζωή όπου κάτι μέσα μας αρχίζει να κινείται πιο βαθιά. Δεν είναι πάντα εύκολο να το εξηγήσουμε. Δεν είναι απαραίτητα ένα γεγονός που συνέβη έξω μας. Είναι περισσότερο μια εσωτερική μετατόπιση. Σαν να φτάνει η στιγμή που ο άνθρωπος σταματά για λίγο και κοιτάζει τη ζωή του με διαφορετικά μάτια.

Ως άνθρωποι ζούμε μέσα σε σχέσεις. Από τη στιγμή που γεννιόμαστε, η ύπαρξή μας συνδέεται με άλλους ανθρώπους. Σχέσεις οικογενειακές, συντροφικές, φιλικές, επαγγελματικές. Και μέσα σε όλες αυτές τις σχέσεις προσπαθούμε να ισορροπήσουμε κάτι βαθιά ανθρώπινο: την ανάγκη να είμαστε ο εαυτός μας και την ανάγκη να ανήκουμε.

Αυτή η ένταση υπάρχει σχεδόν σε όλους μας. Από τη μία θέλουμε να κρατήσουμε την αίσθηση της προσωπικής μας αξίας, να σταθούμε στα πόδια μας, να νιώσουμε ότι η ζωή μας έχει νόημα. Από την άλλη πλευρά, όμως, υπάρχει και μια βαθιά επιθυμία να συνδεθούμε, να αγαπηθούμε, να νιώσουμε ότι έχουμε μια θέση στον κόσμο των άλλων.

Και κάπου μέσα σε αυτή τη διαδρομή μπορεί να εμφανιστεί μια στιγμή που μας φέρνει μπροστά σε ένα ερώτημα που δεν μπορούμε πια να αποφύγουμε.

Ποιος είμαι πραγματικά;

Τι Αξίζω;

Και τί κάνω για αυτό;

Ίσως και εσύ να έχεις βρεθεί σε μια τέτοια στιγμή. Σε εκείνο το σημείο όπου δεν είναι πια δυνατό να συνεχίσεις με τον ίδιο τρόπο όπως πριν. Όχι γιατί κάποιος σου το επιβάλλει, αλλά γιατί κάτι μέσα σου αρχίζει να ωριμάζει.

Είναι η στιγμή όπου η «ταυτότητα» αρχίζει να παίρνει πιο καθαρό σχήμα.

Οι σχέσεις, αν τις δούμε ως καθρέφτη του εαυτού, έχουν μια ιδιαίτερη δύναμη. Δεν είναι μόνο ένας χώρος όπου συναντιούνται δύο άνθρωποι. Είναι ένας χώρος όπου αποκαλύπτονται κομμάτια του εαυτού μας που πολλές φορές ούτε εμείς γνωρίζουμε.

Μέσα σε μια σχέση εμφανίζονται οι ανάγκες μας, οι φόβοι μας, οι ανασφάλειες μας. Μπορεί να εμφανιστούν παλιά τραύματα, φόβοι εγκατάλειψης ή μοτίβα ελέγχου που έχουν δημιουργηθεί πολύ νωρίτερα στη ζωή μας. Έτσι, κάποια στιγμή, μέσα από τη σχέση, μπορεί να εμφανιστεί ένα βαθύ ερώτημα:

Είναι αυτό που ζω αγάπη ή ανάγκη;

Η ερώτηση αυτή δεν αφορά μόνο τις συντροφικές σχέσεις. Μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε μορφή σχέσης. Στον τρόπο που συνδεόμαστε με φίλους, με συνεργάτες, ακόμη και με την οικογένειά μας.

Γιατί πολλές φορές μέσα στις σχέσεις αναζητούμε κάτι πολύ βαθύτερο από τη συντροφικότητα. Αναζητούμε ασφάλεια. Αναγνώριση. Επιβεβαίωση της αξίας μας. Ικανοποίηση των αναγκών μας, συνειδητών αλλά και ασυνείδητων.

Και τότε μπορεί να γεννηθεί μια εσωτερική επιθυμία που δύσκολα ομολογούμε:

«Θέλω να αγαπηθώ χωρίς να χάσω τον εαυτό μου.»

Πολλοί άνθρωποι βιώνουν μια εσωτερική «ταλάντωση» μέσα στις σχέσεις, μια παράξενη εσωτερική κίνηση. Από τη μία πλευρά υπάρχει η ανάγκη για εγγύτητα. Από την άλλη υπάρχει ο φόβος της απώλειας του εαυτού.

Δρουν μέσα από μία κίνηση που μοιάζει με εκκρεμές.

Πλησιάζω. Απομακρύνομαι.

Πλησιάζω. Απομακρύνομαι.

Το άτομο μπορεί να αισθάνεται ότι για να διατηρήσει μια σχέση πρέπει να προσαρμοστεί. Να συγκρατήσει κομμάτια του εαυτού του. Να μην εκφράσει όλα όσα νιώθει.

Αλλά ταυτόχρονα αισθάνεται και κάτι άλλο. Ότι αν προσαρμοστεί υπερβολικά, θα χαθεί.

Και έτσι δημιουργείται το παράδοξο της ανθρώπινης σύνδεσης. Ο άνθρωπος θέλει βαθιά σχέση, αλλά φοβάται την εξάρτηση. Θέλει να αγαπήσει, αλλά φοβάται την πληγή.

Ίσως να έχεις νιώσει κι εσύ κάποτε κάτι τέτοιο και να σκέφτεσαι:

«Αν αγαπήσω πολύ, μπορεί να πληγωθώ».

Ή

«Για να με αγαπήσουν πρέπει να δώσω κάτι από τον εαυτό μου».

Οι πρώτες σχέσεις της ζωής μας, αλλά και οι τρόποι με τους οποίους σχετιζόμαστε δεν δημιουργούνται τυχαία. Οι πρώτες εμπειρίες της ζωής μας διαμορφώνουν βαθιά τον τρόπο που συνδεόμαστε με τους άλλους.

Η σχέση με τη μητέρα συχνά συνδέεται με την εμπειρία της φροντίδας, της τρυφερότητας και της συναισθηματικής ασφάλειας. Από αυτή τη σχέση γεννιέται η αίσθηση ότι μπορούμε να αγαπηθούμε και να αγαπήσουμε. Είναι ο πρώτος δεσμός που μας διδάσκει τι σημαίνει εγγύτητα.

Η σχέση με τον πατέρα, από την άλλη πλευρά, συχνά συνδέεται με κάτι διαφορετικό. Με την κίνηση προς τον κόσμο. Με την ικανότητα να σταθούμε στα πόδια μας, να δράσουμε, να διεκδικήσουμε τη θέση μας στη ζωή.

Με απλά λόγια, ο άνθρωπος μεγαλώνει μέσα σε δύο μεγάλες δυνάμεις. Την ανάγκη για σύνδεση και την ανάγκη για δράση. Την ανάγκη να αγαπηθεί και την ανάγκη να υπάρξει ως ξεχωριστό πρόσωπο.

Όταν αυτές οι δύο κινήσεις βρίσκουν ισορροπία, ο άνθρωπος μπορεί να σταθεί μέσα στις σχέσεις χωρίς να χάσει τον εαυτό του.

Όταν όμως η ισορροπία διαταραχθεί, μπορεί να εμφανιστούν δυσκολίες. Κάποιος μπορεί να αναζητά υπερβολική επιβεβαίωση μέσα στις σχέσεις. Ή, αντίθετα, να αποφεύγει τη βαθιά σύνδεση για να προστατεύσει την ανεξαρτησία του.

Και εκεί, «μπαίνουν» οι αόρατες δυναμικές του συστήματος οι οποίες έχουν να κάνουν με κάτι βαθύτερο και συνήθως ασυνείδητο. Γιατί, κάποιες φορές, οι δυσκολίες στις σχέσεις δεν ανήκουν και δεν αφορούν μόνο στην προσωπική μας ιστορία.

Μπορεί να συνδέονται με δυναμικές που προέρχονται από το οικογενειακό σύστημα. Από εμπειρίες προγόνων που προηγήθηκαν πριν από εμάς.

Ένας πρόγονος που έμεινε μόνος.

Μια γιαγιά που προδόθηκε.

Ένας παππούς που εγκαταλείφθηκε.

Ένα παιδί που χάθηκε.

Ένας σύντροφος που απατήθηκε.

Τέτοιες εμπειρίες μπορεί να αφήσουν αποτυπώματα στο σύστημα της οικογένειας. Και κάποιες φορές, χωρίς να το γνωρίζουμε, μπορεί να επαναλαμβάνουμε ακριβώς αυτά τα παλιά μοτίβα.

Ένα άτομο μπορεί να βρίσκεται σε μια σχέση όπου νιώθει υπερβολική ευθύνη. Μπορεί να δυσκολεύεται να φύγει ή να αισθάνεται ότι «χρωστά» κάτι στον άλλον.

Και τότε μπορεί να εμφανιστεί μια σκέψη που τον μπερδεύει:

«Δεν είμαι πραγματικά ευτυχισμένος εδώ… αλλά δεν μπορώ να φύγω»

Σε βαθύτερο επίπεδο η σχέση μπορεί να μοιάζει πολύ έντονη, αλλά και πολύ βαριά. Σαν να υπάρχει κάτι που κρατά τον άνθρωπο εκεί.

Και πολλές φορές αυτό το «κάτι» δεν είναι προσωπικό. Είναι μια δυναμική που ανήκει στο σύστημα. Και μπορεί να σε αποκόβει από την πολύ δική σου προσωπική αλήθεια.

Γιατί ναι!

Υπάρχουν και τέτοιες στιγμές. Υπάρχουν στιγμές που την αλήθεια μας δεν την συνειδητοποιούμε πλήρως, όμως την νοιώθουμε.

Και τότε κάτι μέσα μας γίνεται πιο καθαρό. Μπορεί να υπάρξουν ξαφνικές συνειδητοποιήσεις, απρόσμενες εξελίξεις ή γεγονότα που μας κάνουν να δούμε τις σχέσεις μας διαφορετικά.

Σαν να εμφανίζεται μια εσωτερική φωνή που λέει:

«Δεν μπορώ πια να συνεχίσω όπως πριν»

Και τότε αρχίζουμε να ξεχωρίζουμε τι είναι πραγματικά αληθινό στη ζωή μας και τι όχι.

Η σχέση δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στη συνήθεια ή στην ανάγκη. Αν κάτι δεν είναι αυθεντικό, η ζωή βρίσκει τρόπους να το φέρει στην επιφάνεια.

Όχι απαραίτητα για να το καταστρέψει. Αλλά για να το μεταμορφώσει.

Για να μας οδηγήσει στην αυθεντική θέση που μπορούμε να βρούμε και να έχουμε μέσα στις σχέσεις.

Η βαθύτερη κίνηση που καλείται να κάνει ο άνθρωπος δεν είναι να απορρίψει τις σχέσεις. Είναι να βρει τη θέση του μέσα σε αυτές.

Την αυθεντική του θέση.

Να μπορέσει να πει:

«Μπορώ να είμαι μαζί σου χωρίς να χάσω τον εαυτό μου»

Αυτή είναι ίσως η πιο ώριμη μορφή σύνδεσης. Μια σχέση που δεν ζητά να χαθείς μέσα της. Μια σχέση που σου επιτρέπει να εμφανιστείς όπως πραγματικά είσαι.

Όταν νοιώθεις, την Αγάπη χωρίς απώλεια του εαυτού.

Μια ματιά μέσα από τη Συστημική Αναπαράσταση

Για να έχεις διαβάσει όλα αυτά έως εδώ, πιθανά να έχεις αναρωτηθεί και εσύ…

Σε περιόδους όπου τέτοια ερωτήματα γίνονται πιο έντονα, πολλοί άνθρωποι αναζητούν τρόπους να κατανοήσουν βαθύτερα τις σχέσεις τους. Εκεί ακριβώς η Συστημική Αναπαράσταση μπορεί να δώσει απαντήσεις.

Στις ομάδες Συστημικής Αναπαράστασης εμφανίζονται συχνά αιτήματα όπως:

«Νιώθω ότι έχω χαθεί μέσα στη σχέση»

«Φοβάμαι να πω αυτό που πραγματικά νιώθω»

«Νιώθω ότι δίνω πολλά, αλλά κάτι μέσα μου αδειάζει»

«Δεν μπορώ να καταλάβω αν μένω από αγάπη ή από φόβο»

«Δεν ξέρω αν αυτό που νιώθω είναι αγάπη ή συνήθεια»

«Νιώθω ότι αν φύγω θα πληγώσω τον άλλον»

«Δεν ξέρω γιατί δυσκολεύομαι τόσο να φύγω από σχέσεις που με βαραίνουν»

«Σαν να επαναλαμβάνω ξανά και ξανά το ίδιο μοτίβο»

«Θέλω να αγαπηθώ, αλλά όχι με τίμημα τον εαυτό μου»

«Αναρωτιέμαι αν μπορώ να είμαι πραγματικά εγώ μέσα σε αυτή τη σχέση»

«Ίσως η μεγαλύτερη μου ανάγκη είναι να μπορώ να υπάρχω χωρίς να κρύβομαι»

Η λίστα είναι μεγάλη και δεν αφορά μόνο στις συντροφικές σχέσεις.

Αφορά σε αιτήματα που μερικές φορές απλά δεν συνειδητοποιούμε ότι έχουμε ανάγκη τουλάχιστον να εκφράσουμε.

Πίσω από αυτά τα αιτήματα, όμως, συχνά υπάρχει μια βαθύτερη ανάγκη. Η ανάγκη να μπορέσει ο άνθρωπος να σταθεί μέσα στη σχέση χωρίς να προδώσει τον εαυτό του.

Και πολλές φορές, όταν οι δυναμικές ενός συστήματος γίνουν ορατές, κάτι μέσα μας ηρεμεί. Γιατί τότε αρχίζουμε να ξεχωρίζουμε τι πραγματικά ανήκει σε εμάς.

Και τι όχι!

Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείς να δεις το Επόμενο

Βιωματικό Εργαστήριο

Συστημικής Αναπαράστασης

https://www.kanariskaralis.com/events

Κανάρης Κάραλης, Ψυχολόγος

Αναγνωρισμένος Συστημικός Αναπαραστάτης Ε.Ι.Σ.Α.® (DGfS)

Συντονιστής Ομάδων Συστημικής Αναπαράστασης